• Trang chủ
  • Tin tức
  • Điển cố là gì? Đặc điểm của điển cố, điển tích là gì?
storage/uploads/dien-co-la-gi_1

Điển cố là gì? Đặc điểm của điển cố, điển tích là gì?

Câu hỏi: Điển cố là gì?

Trả lời:

Điển cố (hay còn gọi là điển tích) là những câu chuyện xưa kể về các tấm gương anh hùng, tấm gương đạo đức hoặc mang tính triết lý nhân văn có thật trong lịch sử, những câu thơ, câu văn kinh điển trong các tác phẩm văn học trước đó.

[CHUẨN NHẤT] Điển cố là gì?

Cùng THPT Trịnh Hoài Đức tìm hiểu chi tiết hơn về điển cố nhé!

1. Tác dụng của điển cố

Điển cố, điển tích có tác dụng giáo dục con người thông qua các tấm gương thời xưa về lòng hiếu thảo, tình cảm anh em, lòng trung thành, tín nghĩa…

Trong văn học, việc sử dụng điển cố, điển tích góp phần tạo nên tính ước lệ tượng trưng, sự trang nhã, cổ kính cho thơ văn của tác giả.

Điển cố là một trong những biện pháp tu từ được vận dụng rộng rãi trong văn học trung đại, bao gồm cả các tác phẩm chữ Nôm, ví dụ như các điển tích điển cố trong Truyện Kiều. Nếu không tìm hiểu ý nghĩa của các điển cố trong Truyện Kiều thì khó lòng hiểu hết giá trị của tác phẩm văn học kinh điển này.

Đồng thời, thông qua các điển tích kinh điển trong lịch sử, các nhà thơ, nhà văn có thể biểu đạt theo ý muốn một cách ngắn gọn, súc tích. Lấy điển cố để lồng ghép, xây dựng câu thơ, câu văn, tạo bối cảnh, nhào nặn hình tượng nhân vật, ám chỉ hàm nghĩa sâu xa, tâm tư của tác giả… Kể từ đó, điển cố được xem như chuẩn mực trong thơ văn.

Điển cố điển tích có 2 nghĩa cơ bản: Nghĩa đen và nghĩa bóng.

Nghĩa đen được hiểu là nghĩa của điển ngữ, ghi lại hình ảnh, cụ thể, sinh động về sự vật. Nghĩa bóng là nghĩa được dùng trong điển cố, mang tính khái quát, trừu tượng, có khi dùng để ám chỉ một sự vật, một tính chất, một hành động.

Muốn hiểu đầy đủ điển cố điển tích phải tìm hiểu rất kĩ những câu chuyện xưa và hiểu được ý ẩn dụ trong đó.

Ngày nay người ta nhắc đến điển cố điển tích nhưng lại không biết đó là điển cố điển tích. Điển cố khá khó phân biệt.

2. Đặc điểm của điển cố, điển tích là gì?

Tính liên tưởng

Điển cố thường gắn liền với các câu chuyện xưa nên cần có tri thức, hiểu biết nhất định để có thể liên tưởng và hiểu trọn ý nghĩa.

Tính cô đọng, hàm súc

Điển cố thường có hình thức ngắn gọn, đôi khi chỉ gói gọn trong 2 từ nhưng lại chứa đựng nội dung, ý nghĩa hàm súc, thâm thúy.

Tính linh hoạt

Đôi khi cùng một nội dung điển cố nhưng lại có nhiều hình thức thể hiện khác nhau. Ví dụ:

“Trải qua một cuộc bể dâu,

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.”

(Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Trong đó, bể dâu là biến thể của điển cố “thương hải tang điền” từ sách Liệt tiên truyện, chỉ sự thay đổi của cuộc đời.

Tính khái quát

Điển cố thường dẫn dắt người đọc đến với thế giới cổ xưa, chứa đựng một ý nghĩa chung, khái quát về hình ảnh đó. Thậm chí, một điển cố có thể mang nhiều ý nghĩa khái quát cho nhiều tính chất, hình tượng khác nhau có mối quan hệ gần gũi.

Cách khai thác điển cố trong văn học: Tìm hiểu ý nghĩa và nguồn gốc của điển cố.

Điển cố thường có 2 nghĩa cơ bản: Nghĩa đen và nghĩa bóng. Trong đó, nghĩa bóng là nghĩa thường được sử dụng, mang tính khái quát, trừu tượng, ám chỉ một sự vật, tính chất, hành động. Để hiểu đầy đủ ý nghĩa của điển tích, người đọc phải tìm hiểu rất kỹ về câu chuyện xưa và hiểu được ý nghĩa ẩn dụ trong đó.

3. Ví dụ về điển cố

Điển cố đẽo cày giữa đường

Đây là một trong những điển cố Việt Nam quen thuộc và tiêu biểu. Câu thành ngữ này ám chỉ những kẻ không có chủ kiến, hay thay đổi theo ý kiến của người khác, hành động ngu ngốc, cuối cùng chẳng thu được kết quả gì.

Một số từ đồng nghĩa: Quan tám cũng ừ, quan tư cũng gật; Đồ ba phải…

Đăng bởi: THPT Trịnh Hoài Đức

Chuyên mục: Lớp 11, Ngữ Văn 11

trinhhoaiduc
@ Trường THPT Trịnh Hoài Đức – Trường Trung Học Chất Lượng Cao
Bài viết mới nhất
Chuyên mục
Bài viết liên quan
Bài viết xem nhiều

Trường THPT Trịnh Hoài Đức - Trường Trung Học Chất Lượng Cao

Địa chỉ: DT745, Thạnh Lợi, An Thạnh, Thuận An, Bình Dương

Điện thoại: 0650.825477

Website: https://thpttrinhhoaiduc.edu.vn/

Danh mục bài viết