• Trang chủ
  • Chất dẻo là gì? Thành phần của chất dẻo?
storage/uploads/chat-deo-la-gi-thanh-phan-cua-chat-deo_1

Chất dẻo là gì? Thành phần của chất dẻo?

Chất dẻo là chất liệu có khả năng bị biến dạng khi chịu tác dụng của nhiệt, áp suất và vẫn giữ được sự biến dạng đó khi thôi tác dụng. Cùng tìm hiểu về chất dẻo và thành phần của chất dẻo nhé.

1. Thế nào là chất dẻo?

– Chất dẻo, hay còn gọi là nhựa polyme, là các hợp chất cao phân tử, được dùng làm vật liệu để sản xuất nhiều loại vật dụng trong đời sống hàng ngày cho đến những sản phẩm công nghiệp, gắn với đời sống hiện đại của con người. Chất dẻo là chất liệu có khả năng bị biến dạng khi chịu tác dụng của nhiệt, áp suất và vẫn giữ được sự biến dạng đó khi thôi tác dụng.

– Có một số chất dẻo chỉ chứa polyme song đa số chất dẻo có chứa thành phần khác ngoài polime bao gồm chất độn (như muội than, cao lanh, mùn cưa, bột amiăng, sợi thủy tinh…làm tăng một số tính năng cần thiết của chất dẻo và hạ giá thành sản phẩm) và chất dẻo hóa (làm tăng tính dẻo và dễ gia công hơn).

2. Thành phần trong chất dẻo

Hầu hết chất dẻo chứa các polyme hữu cơ. Phần lớn các polyme này có nguồn gốc từ các chuỗi chỉ có các nguyên tử cacbon hoặc kết hợp với ôxy, lưu huỳnh hoặc nitơ. Để tạo ra các đặc điểm, tính chất của chất dẻo, các nhóm phân tử khác nhau được liên kết vào mạch cacbon tại những vị trí thích hợp.

– Thành phần chủ yếu của chất dẻo có thể có một số chất khác như: Chất hóa dẻo, chất độn, chất phụ gia, chất tạo màu:

+ Chất hóa dẻo: Chất hoá dẻo là chất làm tăng tính dẻo cho chất dẻo, trơ về mặt hoá học, ít bay hơi, không độc và thuận lợi cho gia công sản phẩm.

+ Chất độn: Các chất độn thường là các loại khoáng như đá phấn. Một số chất độn có độ hoạt động cao hơn và được gọi là các tăng độ bền. Vì có nhiều loại polyme hữu cơ quá cứng trong một số ứng dụng đặc biệt, chúng phải được trộn với các chất tạo dẻo (nhóm phụ gia lớn nhất là các hợp chất gốc dầu dùng để cải thiện tính lưu biến.

+ Chất phụ gia: Hầu hết chất dẻo chứa các chất hữu cơ hoặc hợp chất vô cơ khác. Số lượng chất phụ gia từ 0% đối với các polymer dùng trong thực phẩm đến hơn 50% dùng trong các ứng dụng điện tử. Thành phần chất phụ gia trung bình khoảng 20% theo khối lượng polymer.Phẩm màu là các chất phụ gia phổ biến mặc dù trọng lượng của chúng chiếm tỉ lệ nhỏ. Nhiều tranh cãi liên quan đến nhựa được kết hợp với phụ gia. Các hợp chất gốc hữu cơ đặc biệt độc hại. Chất tạo màu mang lại cho chất dẻo màu sắc nhất định. Màu sắc phải ổn định, không biến màu dưới tác dụng của ánh sáng.

3. Phân loại chất dẻo

a. Phân loại theo nguồn gốc hình thành:

– Polyme thiên nhiên: Là loại có nguồn gốc thực vật hay động vật như xenlulô, cao su, prôtêin, enzym.

– Polyme tổng hợp: Là loại được sản xuất từ các loại monome bằng các phản ứng trùng hợp, trùng ngưng như các loại polyolefin, polyvinylclorit, nhựa fenolformandehit, polyamit…

b. Phân loại theo tính chất:

– Nhựa nhiệt dẻo: là loại nhựa khi gia nhiệt thì sẽ hóa dẻo

Ví dụ: PP, PE, PVC, PS, PC, PET,…

– Nhựa nhiệt rắn: Là loại nhựa khi gia nhiệt sẽ rắn cứng

Ví dụ: PF, MF,…

c. Phân loại theo cấu tạo hóa học:

– Polyme mạch cacbon: Polyme có mạch chính là các phân tử cacbon liên kết với nhau

– Polyme dị mạch: Polyme trong mạch chính ngoài nguyên tố cacbon còn có các nguyên tố khác như: O, N, S,…

Ví dụ: Polyoxymetylen, polyeste, polysiloxan, polyuretan.

d. Phân loại theo cấu trúc: Theo cấu trúc phân tử người ta phân biệt polyme mạch thẳng, polyme mạch nhánh, polyme mạch lưới và polyme mạch không gian.

e. Phân loại theo ứng dụng:

– Nhựa thông dụng: Là loại nhựa được sử dụng số lượng lớn, giá rẻ, dùng nhiều trong những vật dụng thường ngày, như: PP, PE, PS, PVC, PET, ABS,…

– Nhựa kỹ thuật: Là loại nhựa có tính chất cơ lý trội hơn so với các loại nhựa thông dụng, thường dùng trong các mặt hàng công nghiệp, như: PC, PA,……

– Nhựa chuyên dụng: Là các loại nhựa tổng hợp chỉ sử dụng riêng biệt cho từng trường hợp.

4. Một số polyme dùng làm chất dẻo

a) Polietilen (PE) 

Chất dẻo là gì? Thành phần của chất dẻo? (ảnh 2)

– PE là chất dẻo mềm, được dùng làm màng mỏng, bình chứa, túi đựng…

b) Poli(vinyl clorua) (PVC)

Chất dẻo là gì? Thành phần của chất dẻo? (ảnh 3)

– PVC là chất dẻo cứng, cách điện tốt, bền với axit, được dùng làm vật liệu điện, ống dẫn nước, da giả…

c) Poli(metyl metacrylat) (thủy tinh hữu cơ PEXIGLAS) 

Chất dẻo là gì? Thành phần của chất dẻo? (ảnh 4)

– Poli(metyl metacrylat) là chất dẻo cứng, trong suốt, không vỡ, có đặc tính trong suốt cho ánh sáng truyền qua tốt (trên 90%) nên được dùng để chế tạo thủy tinh hữu cơ plexiglas

– Dùng để chế tạo kính máy bay, ô tô, kính bảo hiểm, dùng làm răng giả… 

d) Poli(phenol – fomanđehit) (PPF) (xem thêm bài đại cương về polime) 

PPF có ba dạng: nhựa novolac, nhựa rezol, nhựa rezit 

Nhựa novolac: 

– Đun nóng hỗn hợp fomanđehit và phenol lấy dư với xúc tác axit được nhựa novolac mạch không phân nhánh (cầu nối metylen –CH2– có thể ở vị trí ortho hoặc para) 

– Nhựa nhiệt dẻo, dễ nóng chảy, tan trong một số dung môi hữu cơ, dùng để sản xuất vecni, sơn… 

– Mạch không phân nhánh:

Chất dẻo là gì? Thành phần của chất dẻo? (ảnh 5)

Nhựa rezol: 

– Đun nóng hỗn hợp phenol và fomanđehit theo tỉ lệ mol 1 : 1,2 có xúc tác kiềm. Nhựa rezol không phân nhánh, một số nhân phenol có gắn nhóm –CH2OH ở vị trí số 4 hoặc 2 

– Nhựa nhiệt rắn, dễ nóng chảy, tan trong nhiều dung môi hữu cơ dùng để sản xuất sơn, keo, nhựa rezit 

– Mạch phân nhánh: 

Chất dẻo là gì? Thành phần của chất dẻo? (ảnh 6)

Nhựa rezit (nhựa bakelit): 

– Đun nóng nhựa rezol ở 150oC được nhựa rezit (hay nhựa bakelit) có cấu trúc mạng lưới không gian 

– Không nóng chảy, không tan trong nhiều dung môi hữu cơ, dùng sản xuất đồ điện, vỏ máy…

5. Ứng dụng của chất dẻo

– Chất dẻo được ứng dụng nhiều trong cuộc sống hiện tại, nhất là được sử dụng nhiều trong việc làm các sản phẩm nổi thất như bàn ghế nhựa, tủ quần áo, vách ngăn…để trang trí nội thất nhà mặt phố, nhà biệt thự hay nhà chung cư,…

– Bên cạnh đó, chất dẻo là nguyên liệu chủ yếu dung trong xây dựng như chế tạo nhựa,…

– Trong ngành quảng cáo, chất dẻo được dung làm nguyên liệu để làm các ấn phẩm truyền thông như pano, poster, bang rôn, …

– Chất dẻo cũng là nguyên liệu “thân thiện” trong y tế như làm kim tiêm, mắt kính, cũng như sử dụng làm bao bì, các vỏ nhựa bọc….

– Thông dụng nhất, chất dẻo có mặt trong các vật dụng đời sống hàng ngày, các vật dụng trong cuộc sống hàng ngày, đồ gia dụng,…

– Chất dẻo có vai trò quan trọng trong cuộc sống hiện đại, là nguyên liệu làm cuộc sống thêm phong phú và đầy đủ hơn.

Đăng bởi: THPT Trịnh Hoài Đức

Chuyên mục: Lớp 12, Hóa Học 12

trinhhoaiduc
@ Trường THPT Trịnh Hoài Đức – Trường Trung Học Chất Lượng Cao
Bài viết mới nhất
Chuyên mục
Bài viết liên quan
Bài viết xem nhiều

Trường THPT Trịnh Hoài Đức - Trường Trung Học Chất Lượng Cao

Địa chỉ: DT745, Thạnh Lợi, An Thạnh, Thuận An, Bình Dương

Điện thoại: 0650.825477

Website: https://thpttrinhhoaiduc.edu.vn/

Danh mục bài viết